Ciudad de Guatemala, 10 jun (AGN).- Le ukojik taq ri kemechakub’al rech control telemático ri’ are tajin kuya uchuq’ab’ ri taqanem tzij pa japache’ tz’apib’al xuquje’ ri k’ak’ taqanem tzij pa wokajil q’atb’al tzij. Pawe q’ij kimik, k’o 400 chi kemechakub’al ri’ kojom chik chi ke achijab’, ixoqib’ rech b’anom utzil chi ke rech taqom b’i pa kachoch, ri terne’m kachajixik xapawje keriqitaj wiri’ ri are la’ kukub’isaj ri utz katerne’xik kachajixik kumal taq ri q’atb’al tzij rech b’a’ kasuk’ib’am chik kib’ ketzalij pa taq kachoch.
La implementación de dispositivos de control telemático continúa fortaleciendo la gestión penitenciaria y la modernización del sistema de justicia. A la fecha, más de 400 dispositivos electrónicos han sido instalados a hombres y mujeres beneficiados con medidas sustitutivas, permitiendo un monitoreo remoto y georreferenciado que garantiza un seguimiento eficiente y transparente de los procesos judiciales y de reinserción social.
Le Unidad rech Control Telemático (UTC) rech ri Ministerio rech Gobernación are le ajb’anol le q’atom uchakuxik xuquje’ le usolixik ri kemechakub’al ri rajawaxik taqom ukojik ri’, rech b’a’ eri q’atb’al tzij kakib’an utaqik rech kakojik wari’ chi ke taq ri winaqib’ e tz’apilik pa japache’ rech we kakoj ri jun kemechakub’al chi ke. Xuquje’ eri winaqib’ kataq ukojik wari’ chi ke kumal taq ri q’atb’al tzij ri’, ruk’ ri tojb’al kakib’an chi rij ri’ rech kakeqaj le kemechakub’al ri’.
La Unidad de Control Telemático (UTC) del Ministerio de Gobernación es la encargada de la administración y supervisión técnica de estos dispositivos mediante protocolos especializados, mientras que corresponde a los órganos jurisdiccionales determinar qué personas privadas de libertad pueden acceder a esta medida. Asimismo, los beneficiarios deben cumplir con las disposiciones establecidas por las autoridades competentes, incluido el pago mensual correspondiente por el uso del equipo cuando así sea determinado.
Le kemechakub’al ri kakojik k’o jun nim upatan kub’an ri’ rech kakititz’o ta kib’ pa japache’ tz’apib’al rech pa amaq’ tinamit. Rumal ri’, eri chak ri’ kuk’ taq konojel ri wokajilal pa le chajib’al ri’ are k’o nim upatanib’al rech katerne’xik ub’anik kub’al k’u’x pa tinamit ri’, rech jun b’anow nim tob’anik pa jun k’ak’ taqanik tzij ri sib’alaj k’o nim rutzilal pa le wokajil japache’ tz’apib’al xuquje’ pa le chajinem winaqilal ri’.
Los dispositivos instalados han generado un impacto positivo en la reducción del hacinamiento en los centros penitenciarios del país. Por ello, el trabajo con todas las instituciones involucradas es fundamental para seguir avanzando en la construcción de una sociedad más segura, contribuyendo a una gestión más eficiente del sistema penitenciario y fortaleciendo la seguridad ciudadana.
[Idioma K’iche’]
K’a le Ministerio rech Gobernación katajin che ukojik le #ControlTelemático pa utaqiixik rech ya’ik uchuq’ab’ le k’ak’ taqanem tzij pa japache’ xuquje’ rech b’anik k’ak’ q’atanem tzij ri’. 🇬🇹⚖️#EstamosCumpliendo pic.twitter.com/QXDn7s4ufB— MinGob (@mingobguate) June 7, 2026
K’ak’ kemechakub’al xuquje’ ri chajiinem / Tecnología y seguridad
Le k’ak’ kemechakub’al ri’ che ri kakoj pa kimop le winaq k’o jun retal kuya apan ri are la’ kub’an uterne’xik pa aninaqilem le kariqitaj wi ri ajeqal rech k’a pa le Rachoch le Control Telemático rech ri Taqawokajnem ri’. Kuya retal ri chajinem ri’ rech pa aninaqil kab’an le rilik wexa’ sib’alaj rajawaxik. Rumal k’u ri’ jachin k’ut kunimaj taj le reqaxik jacha le taqom ub’ixik chi rij ri’ kumal le q’ab’al tzij, k’o jun nim tojb’al mak chi rij ri’ le maj unimaxik k’a pa le q’atow tzij chi riij ri winaq ajpache’ ri’, k’o tz’apinik chi rij xuquje’ pa aninaqil kataq uchapík ri’.
Los dispositivos electrónicos se colocan en el tobillo y emite una señal permitiendo monitorear en tiempo real la ubicación de su portador hacia el Centro de Control Telemático de esta Cartera. Activa mecanismos de seguridad para responder de forma inmediata ante emergencias. Cabe resaltar que el incumplimiento de las disposiciones judiciales por parte del sujeto procesal, tendrá sanciones que van desde la revocación de las medidas hasta el pago de multas, penas de prisión y la pronta aprehensión.
Eri uwach taq ri ub’anikil ri k’ak’ kemechakub’al ri’ k’o jun nim ub’anikil tijonik b’anom chi rij chi ke taq ri q’atb’al tzij xuquje’ chi ke ri ajchakib’ pa taq rachoch japache’ tz’apib’al rech ri amaq’ tinamit rech ri utz ukojik kab’anik xuquje’ rech utz upatan kub’an ri k’ak’ kemechakub’al ri’, jeri’ ub’anikil ri q’atow tzij chi rij ukojik xuquje’ ri uchakuxik b’anom. Eri kemon nimachak kumal taq ri wokajilal are uwach ri ub’anob’alil pa tinamit rech chi rij ya’ik utz uchuq’ab’il ri suk’ilaj taqanem tzij pa amaq’ tinamit.
Como parte de esta transformación tecnológica se han desarrollado una serie de capacitaciones dirigidas a jueces y trabajadores sociales del sistema de justicia del país sobre la correcta aplicación y funcionamiento del dispositivo electrónico, así como del marco regulatorio y los avances en el proceso. Este esfuerzo interinstitucional forma parte de la estrategia nacional orientada a fortalecer la gobernanza del país.
Lea también:
MCD fortalece la protección de la memoria histórica documental con nuevos protocolos de manejo
lr/ bl/













